Flipping the classroom

Verplaats de uitleg naar het huiswerk en krijg lestijd terug waarin je kunt verwerken!

Visie

Weet je wat ik leuk vind? Leerlingen verder helpen als ze tijdens het oefenen met de stof vastlopen, tijdens de les inhoudelijk in discussie gaan over de actualiteit rondom de leerstof of de tijd kunnen nemen voor een uitgebreide activerende werkvorm zoals een sorteerspel, de stofwolk of een potje Economie Kwartet of Bedrijfseconomie Kwartet

Jammer genoeg duren mijn lesuren maar 45 minuten. Dat is, als ik in die tijd zinvol wil opstarten, uitleg moet geven en passend wil afsluiten, niet genoeg tijd om voldoende toe te komen aan alles wat ik graag zou willen. 

Flipping the classroom kan hier een hele fijne oplossing voor zijn!

Werkwijze en voorwaarden

Het kernconcept van flipping the classroom is eenvoudig. Door de uitleg of instructie van de stof in videovorm* naar het (voorbereidende) huiswerk te verplaatsen, creëer je in de les tijd om leerlingen te kunnen helpen bij de verwerking van die stof. De winst die die oplevert is dat je aan véél meer begeleiding toe komt dan in een "traditioneel" ingestoken les. Belangrijk is wel dat je over een paar zaken goed hebt nagedacht. Veel voorkomende vragen en gedachtespinsels staan hieronder op een rijtje.

*Of leesvorm, zie 3 manieren om FtC in te zetten.

Wanneer pas ik flipping the classroom toe?

Niet elk onderdeel van de stof leent zich er even goed voor. Ik kies zelf meestal voor stof die minder complex is. Stof die meer bij het weten (kennen) dan bij het begrijpen (kunnen/toepassen) past. Dat doe ik omdat ik júíst bij de eenvoudigere reproductiestof het vertrouwen heb dat mijn leerlingen er écht wel uitkomen met een video.

Kan flipping the classroom met elke klas?

Ja, daarvan ben ik overtuigd. Het is in elk geval het proberen waard. Zelf heb ik het van 3TL tot en met 6VWO met succes toegepast. Máár, dan moet je wel heel duidelijk met de klas hebben afgesproken wat het doel en vooral de meerwaarde (voor de leerlingen) ervan is. Het succes van deze werkwijze staat of valt met de helderheid van jouw instructie en het consistente handhaven van de regels en afspraken die je met je klas(sen) maakt.

Hoeveel tijd ben ik kwijt aan voorbereiding?

Dit is sterk afhankelijk van de manier waarop je aan flipping the classroom wil doen. Ik zal drie varianten op een rijtje zetten, die hieronder, bij 3 manieren om FtC in te zetten, nog wat worden toegelicht.

YouTube: 
- 5 tot 10 minuten opzoektijd (bespaar deze tijd door mijn video's te gebruiken).
- 10 tot 15 minuten om de activerende opdracht (samenvatten, hoofd- en bijzaken noteren, check-vragen beantwoorden) te maken en het geheel als huiswerk in de ELO te zetten.

Edpuzzle:
- 5 tot 10 minuten opzoektijd (Tip: voeg de Edpuzzle plugin toe aan Google Chrome. Daarmee kun je direct via YouTube video's aan je Edpuzzle profiel toevoegen. Mijn Edpuzzle opdrachten staan ook al voor je klaar.)
- 0 tot 10 minuten om de Edpuzzle klaar te zetten of vragen toe te voegen.
- 5 tot 10 minuten nakijk-/controleertijd als je klas de Edpuzzle opdracht ingeleverd heeft.

Analoog:
- 5 tot 10 minuten om de juiste stof te selecteren of om een passend (nieuws)artikel te zoeken (korter als je je methode goed kent).
- 10 tot 15 minuten om de activerende opdracht (samenvatten, hoofd- en bijzaken noteren, check-vragen beantwoorden) te maken en het geheel als huiswerk in de ELO te zetten.

Hoe controleer ik of leerlingen de video wel bekeken hebben?

Dat kan op dezelfde manier als een "gewone" huiswerkcontrole: door bij leerlingen in hun schriften te kijken. Het bekijken van een video moet, om flipping the classroom effectief te laten zijn, nooit alleen maar de passieve consumptie van die video zijn. Geef dus altijd een opdracht mee waaraan je kunt zien of leerlingen de video bekeken hebben. Je kunt bijvoorbeeld vereisen dat leerlingen in hun schrift aantekeningen bijhouden tijdens het kijken, dan kun je daaraan meteen zien of ze de video gekeken hebben*. Veel liever gebruik ik Edpuzzle, daarover lees je hieronder meer (bij de 3 toepassingen van FtC).

 

*Waterdicht? Nee. Maar "gewoon" huiswerk wordt ook overgeschreven.

Wat doe ik als leerlingen de video niet hebben bekeken?

Dat is voor veel docenten misschien wel de grootste zorg rondom flipping the classroom. Voordat deze vraag je zorgen baart, moet je je vooral afvragen: Wat doe ik als leerlingen mijn klassikale uitleg niet hebben begrepen? Beide situaties helpen niet bij het bereiken van je leerdoel en op beide situaties heb je maar beperkt zelf invloed.

Vooral belangrijk is om leerlingen er aan de voorkant voldoende van te overtuigen dat het bekijken van de video wat voor ze oplevert. Wat doe je liever als huiswerk: een video kijken of opdrachten maken? Veel leerlingen zullen de video kiezen. De leerlingen die toch liever opdrachten maken? Ga met hen vooral het gesprek aan over hun onderwijsbehoeften.

Dan even concreet een antwoord op de vraag:
Als je geen liefhebber van straffen of sacties bent, doe je hier denk ik niet zo veel aan. Met mijn 3e klas heb ik de regel: "Het bekijken van de video is je entreebewijs voor mijn les" gehanteerd. Dat ging best prima, maar is ook wel heel streng (want weiger je leerlingen die hun opdrachten niet af hebben ook de toegang?). Die regel is na een tijdje afgeschaft en daarvoor in de plaats gaf ik de leerlingen vertrouwen. Leuk genoeg werd dat vertrouwen niet vaker gebroken dan de oorspronkelijke regel.

Welke valkuil moet ik vermijden?

Een van de grootste valkuilen van docenten die met flipping the classroom beginnen is dat ze tijdens de nabespreking in de les (eerste 5 minuten van de les ná de huiswerkvideo) zó uitgebreid op de stof ingaan, dat het ze alsnog 10 tot 15 minuten kost en ze min of meer de hele uitleg hebben gegeven. Dan heeft het geen zin, je zal dus streng voor jezelf moeten zijn. Zodra leerlingen namelijk het gevoel krijgen dat de uitleg tóch nog wel in de les wordt gegeven, geef je hen ook een reden om de huiswerkvideo niet te kijken. Waarom zouden ze nog?

 

De praktijk: 3 manieren om FtC in te zetten

YouTube

Snel, makkelijk en veel voorkomend. Door YouTube-video's op te zoeken en als huiswerk op te geven heb je een eenvoudige manier om flipping the classroom in te zetten gevonden. Gelukkig heb ik alle stof voor economie en bedrijfseconomie, havo én vwo, al voor je op een rijtje gezet en ingedeeld per domein.

Voordeel: Tegenwoordig zijn over vrijwel alle onderwerpen genoeg video's te vinden die de inhoud op een degelijke manier uitleggen.

Nadeel: Hoe controleer je of leerlingen de video wel bekeken* hebben? Dat is lastig. Je kunt wel controlevragen stellen bij de opstart van je les (dat zou je sowieso moeten doen), maar daar kunnen leerlingen zich ook doorheen bluffen.

*Let op: bekeken is wat anders dan begrepen. Je meet altijd achteraf (in de les of in je voorbereiding) of leerlingen de video ook begrepen hebben.

Edpuzzle

Een platform dat je in staat stelt om video's als huiswerk aan verschillende klassen of enkele leerlingen toe te wijzen. In Edpuzzle kun je heel makkelijk alle YouTubevideo's (en video's van andere bronnen, waaronder eigen uploads) vinden en gebruiken. Deze video's kun je vervolgens knippen, voorzien van tekstuele opmerkingen of audionotities en het meest belangrijke: je kunt er vragen aan toevoegen. Het platform houdt bij hoe lang een leerling over het kijken van de video doet, wanneer de leerling dat gedaan heeft, welke stukjes de leerling heeft herhaald en wat de antwoorden op de vragen zijn die je gesteld hebt. Maak je gebruik van open vragen? Dan worden die automatisch voor je nagekeken. Open vragen moet je wel zelf beoordelen, maar afhankelijk van hoe complex je de vraag stelt valt dat reuze mee aan werk.

Voordeel: Door aan de voorkant te kunnen zien welke leerlingen de video wel en niet gekeken hebben en wat ze voor score (o.b.v. de vragen) hebben, begin je de les al met een aardig beeld van hoe de klas de stof beheerst.

Nadeel: Dit vergt even wat voorbereidingstijd, vooral de eerste keer (klassen aanmaken, video's selecteren en naar eigen voorkeur aanpassen). Gelukkig heb ik voor zowel economie als bedrijfseconomie al mijn video's al in Edpuzzle voor je klaargezet, met vragen en opmerkingen!

Dit is geen betaalde verwijzing.

Analoog

Je bent natuurlijk niet verplicht om met video's te werken als je flipping the classroom wil proberen of toepassen. Je kunt namelijk ook van je leerlingen vragen of zij van tevoren de stof grondig willen doornemen aan de hand van het theorieboek, of ander materiaal dat je ze aanlevert. De uitkomst is in principe hetzelfde: minder zenden in de les, meer tijd over voor oefening en begeleiding.

Voordeel: Er is geen apparaat voor nodig en je hoeft ook niet op zoek te gaan naar geschikte video's. Geef de te lezen stof op in het huiswerk, vraag de leerlingen de hoofd- en bijzaken van de stof op een rijtje te zetten (of bedenk een andere opdracht om het lezen actief te maken) en klaar is kees. Hiermee draag je ook bij aan het ontwikkelen van de basisleesvaardigheid van je leerlingen.

Nadeel: Tegen lezen zal je waarschijnlijk wat meer weerstand vanuit de klas krijgen dan tegen het bekijken van een video(les). Laat dat je overigens niet tegenhouden. Leren moet vooral effectief zijn, en leuk is daarvoor geen voorwaarde.

Verschillen tussen traditionele les en flipping the classroom

Een gechargeerd verwoorde situatieschets

Traditionele les

Je hebt je les opgestart en de leerlingen zitten klaar voor wat je te vertellen hebt. 10 tot 15 minuten van de les gaan op aan uitleg, wat voor een groot deel neer komt op een zendende docent en een groep consumerende leerlingen waarvan lang niet elke leerling even actief meedoet en meedenkt (zélfs  als je tijdens de uitleg wisbordjes gebruikt).

In de groep is een deel van de leerlingen tijdens je uitleg verveeld, je gaat voor hen veel te langzaam. Zij willen aan de slag en hebben moeite om geconcentreerd te blijven. Een ander deel van de leerlingen heeft moeite om je bij te houden, zij willen dat je wat langzamer spreekt zodat er genoeg tijd is om alle aantekeningen op te schrijven. Van de leerlingen voor wie je niet te langzaam of te snel gaat, staat een deel intussen uit: zij zijn van luisteren beland in een soort dagdromerige staat en schrikken daar hoogstens uit op als je hun naam noemt om een vraag te beantwoorden. 

Na de uitleg, wil je de rest van je lestijd inzetten om de stof te verwerken. Je uitleg heeft weer eens langer geduurd dan gehoopt en gepland (heb ik zelf vaak last van) en het aantal beoogde oefenopdrachten paste überhaupt al bij lange na niet in de lestijd die je hebt, nu dus al helemaal niet meer. Nou, toch maar beginnen dan. In de beperkte tijd die je nog hebt kom je niet meer toe aan het beantwoorden van alle vragen. Sterker nog, sommige leerlingen komen niet eens écht aan beginnen toe omdat ze nog behoefte hebben aan wat verdere toelichting van wat je net hebt uitgelegd. Je vliegt van tafel naar tafel, verliest de tijd uit het oog, hoort de bel en poef: je lokaal is weer leeg. Dat was hard werken... Maar voor wie? voornamelijk voor jezelf. En wat is het leerrendement geweest? Geen idee. In de hoop dat je leerlingen de opdrachten als huiswerk afmaken (en ook nakijken) verwelkom je de volgende klas alweer. De cyclus begint opnieuw.

Flipping the classroom

Je hebt je leerlingen binnengelaten en ze zitten klaar voor wat je te vragen hebt. Omdat je vaker flipping the classroom toepast, hebben de leerlingen intussen een wisbordje voor hun neus. Je stelt in 5 minuten een aantal controlevragen om te peilen in hoeverre de leerlingen de bekeken video ook echt hebben begrepen. Aan de hand van hun antwoorden, krijg je al gauw een beeld van wie er meer en wie er minder ondersteuning van je nodig hebben.

Daar ben je nu aan toe: helpen. De leerlingen kunnen véél eerder dan bij een traditionele les aan de slag met het verwerken van de stof. Vaak komt dat neer op werken met het opdrachtenboek. De leerlingen voor wie je uitleg normaalgesproken te lang duurt, hebben zich niet hoeven vervelen. Zij kunnen vrij zelfstandig aan de slag en komen nu ook toe aan het nakijken van de opdrachten. De groep leerlingen voor wie je uitleg normaalgesproken te snel gaat, krijgen nu de ruimte om wat grondiger vooruit geholpen te worden. Je beantwoordt hun vragen en geeft ze het duwtje in de rug om met meer zelfvertrouwen aan de opdrachten te beginnen. 

Óf je gebruikt de vrijgekomen tijd voor een andere werkvorm, waar je nu rustig doorheen kunt en die daarmee de opbrengst genereren die je daarvan wenst. De voorbereiding die je in je werkvorm hebt gestoken (ook al is dat maar weinig tijd als je mijn bestanden gebruikt) voelt nu écht de moeite waard.

Kort voor het einde van de les kijk je op de klok. Je hebt voldoende tijd overgehouden om op een inhoudelijke manier terug te blikken op de stof, de leeropbrengst te meten en zinvol af te sluiten met een opmerking over hoe het leerproces is gegaan.